Login
Hasło
    
Opisy, zdjęcia, filmy
 


Tajemniczy skwalen


W 1906 r. japońscy naukowcy dzięki badaniom nad rekinami odkryli związek, który od łacińskiej nazwy rekina Squalus nazwano skwalenem. Duża jego zawartość w rekiniej wątrobie, zwłaszcza u gatunków głębinowych, umożliwia rybom życie na znacznych głębokościach, gdzie nie dociera światło słoneczne, panuje niska temperatura i woda zawiera bardzo mało tlenu. Skwalen znaleźć można nie tylko w wątrobie niektórych gatunków rekinów, ale również w nasionach amarantusa, oliwkach i niektórych palmach. Substancja ta ma wpływ na układ immunologiczny człowieka. Pomaga w produkcji przeciwciał i zwiększa dotlenienie wewnątrzkomórkowe. Ponadto usprawnia przekazywanie informacji między komórkami oraz poprawia elastyczność skóry. Najwięcej skwalenu u człowieka zawierają komórki skóry oraz komórki tętnic doprowadzających krew do mózgu.  Z wiekiem nasz organizm zmniejsza produkcję skwalenu, gdy jednocześnie wzrasta jego zapotrzebowanie. Niedobór skwalenu prowadzi między innymi do niepłodności u kobiet. Jako substancja chemiczna skwalen jest niestabilny, pod wpływem tlenu z powietrza i promieniowania UV ulega łatwo rozkładowi. Dlatego w kosmetyce wykorzystuje się przeważnie jego stabilną pochodną w postaci bezbarwnego, bezzapachowego i transparentnego olejku – skwalanu.

Skwalen – ważna substancja

Skwalen spełnia wiele ważnych funkcji w przyrodzie. Świadczy o tym chociażby jego powszechne występowanie w świecie flory i fauny. Chemicznie skwalen jest wielonienasyconym węglowodorem, który w połączeniu z wodą może produkować tlen. Czysty skwalen jest płynem bezbarwnym, bez smaku i bez zapachu. Nie jest rozpuszczalny w wodzie, lekko rozpuszcza się w alkoholu, natomiast łatwo w tłustych rozpuszczalnikach. Nie może być produkowany syntetycznie, więc naturalne oleje są jedynym jego źródłem. Do niedawna nikt nie wiedział, że skwalen to naturalna substancja każdego żywego organizmu. Doskonałym źródłem skwalenu są owoce morza, oliwa z oliwek oraz amarantus. W 1906 r. dr Tsujimoto z Japonii odkrył w wątrobie rekina substancję, którą później nazwano skwalenem. Ryby te są  zwierzętami, których wygląd nie zmienił się od milionów lat. Dysponują ogromnymi ilościami skwalenu (60-85%) w swych wątrobach, które stanowią około 25% objętości ich ciała. Skwalen pozwala efektywnie wykorzystywać tlen i przez to umożliwia rekinom życie w środowisku, gdzie większość tak dużych organizmów jak one  nie miałaby szansy przeżyć. Cząsteczka skwalenu z 6 cząsteczkami wody daje skwalan i 3 cząsteczki tlenu. Prawdopodobnie dzięki temu procesowi, rekiny głębinowe mogą w obszarach o niskiej zawartości tlenu przebywać wiele godzin. Taka reakcja nie zachodzi bezpośrednio, lecz jest odzwierciedleniem całego ciągu przemian chemicznych mogących zachodzić w komórkach żywych organizmów. Od wieków rybacy na całym świecie znali pożyteczne i wyjątkowe rezultaty działania oleju z wątroby rekinów, żyjących 1000 m poniżej poziomu morza. W momencie złowienia określonego gatunku rekina najcenniejszą rzeczą pozyskiwaną z niego była właśnie wątroba. Od 1968 r. trwają prace nad pozyskiwaniem skwalenu nie tylko z wątroby rekinów. Daleko zaawansowane są prace mikrobiologiczne, które zaowocowały ogłoszeniem patentów dotyczących produkcji skwalenu przy użyciu drożdży Saccharomyces cerevisiae.

Skwalen potrzebny jest również w organizmie ludzkim. Posiada właściwości antybakteryjne, antykancerogenne, odżywcze i regenerujące, wspomagające pracę wątroby i trzustki. Do unikalnych cech skwalenu należy zaliczyć zdolność wiązania tlenu z wody i dostarczania go do komórek, zapewniając im w ten sposób długowieczność. Na przykład w 100 g tłuszczu skóry człowieka znajduje się przeciętnie 30 mg skwalenu, a w składzie lipidów mleka kobiecego stanowi on 0,12%. Najwyższy poziom skwalenu we krwi posiadają nowo narodzone dzieci. Począwszy od 30-40 lat poziom skwalenu zaczyna drastycznie spadać, dlatego zaleca się jego suplementowanie. Skwalen to główny węglowodór ludzkich lipidów powierzchniowych (11%). Jego występowanie odnotowano w gruczołach łojowych, woskowinie, tłuszczach włosa i w sebum (5%), które stanowią naturalny smar dla skóry. Ten tłusty płaszcz pomaga utrzymać jej wilgotność i jędrność oraz tworzy ochronę przeciwbakteryjną i przeciwgrzybiczną.

Minimum 11 mg dziennie

Dzienna ilość spożywanego skwalenu może wynosić od ok. 30 mg do 200 mg, a nawet do 1000 mg u osób mieszkających w krajach śródziemnomorskich, które zjadają znaczące ilości oliwy z oliwek. Skwalen spożywany wraz z jedzeniem jest absorbowany przez organizm w 60-85% przyjętej dawki i dzielony pomiędzy poszczególne tkanki. Tylko niewielka ilość przyjętego skwalenu jest przekształcana do postaci cholesterolu (około 300 mg z puli 2400 mg skwalenu). Zaobserwowano  jednak brak widocznego wpływu skwalenu przyjmowanego doustnie na poziom cholesterolu w surowicy, co jest tłumaczone wzrostem wydalania cholesterolu po przyjęciu skwalenu. Za minimalną ilość skwalenu, jaką powinno się przyjmować, uważa się 11 mg dziennie. Dawki od 2000 do 5000 mg skwalenu na dzień uważa się za lecznicze w zwalczaniu nowotworów. Dawki do 500 mg na dzień działają korzystnie, regulując poziom cholesterolu zgromadzonego w organizmie. Zwiększają tym samym ilość pozytywnego HDL-cholesterolu i redukują poziom LDL-cholesterolu. Przyjmowanie 860 mg skwalenu dziennie przez 20 tygodni u osób z hipercholesterolemią powodowało znaczący spadek ogólnego cholesterolu, LDL-u i trójglicerydów.

Wykazano, że u osób mieszkających na południu Europy i spożywających duże ilości oliwy z oliwek (bogate źródło skwalenu) poziom chorób serca  był  znacznie niższy niż u mieszkających w krajach wschodnich, mimo zwyczaju spożywania przez nich dużych ilości tłuszczy (głównie zwierzęcych). Wykazano, że jest to związane z wysokim poziomem spożycia oliwy z oliwek bogatej w kwas oleinowy i skwalen.

Badania nad szczepionkami  wykazują, że można polepszyć ich działanie w środowisku skwalenu. Uważa się, iż skwalen pomaga zlokalizować antygen i w ten sposób zwiększa odpowiedź immunologiczną. Ponadto skwalen wspomaga system odpornościowy organizmu, zwiększając aktywność limfocytów i makrofagów oraz przyspiesza gojenie się ran.

Skwalen polepsza dotlenienie wewnątrzkomórkowe, ponadto usprawnia przekazywanie informacji między komórkami oraz poprawia elastyczność skóry. W organizmie człowieka spełnia również ważną rolę jako odtrutka, ułatwiająca usuwanie z organizmu licznych trucizn (głównie ksenobiotyków) przenikających z coraz bardziej skażonego środowiska w wyniku przemysłowej działalności człowieka. Skwalen jest w stanie wiązać i blokować pestycydy – aldrynę i dieldrynę, eliminować także strychninę, arszenik i dioksyny. Wiele trucizn łatwo rozpuszcza się w skwalenie i dzięki temu są usuwane z organizmu podczas wypróżniania. Skwalen podawany jest również jako antidotum w przypadkach nadużycia leków.

Zawartość skwalenu (mg/100 g) w wybranych organach człowieka (według Takashi Yokota, czołowego japońskiego badacza skwalenu i jego formy utlenionej – skwalanu w aspekcie leczenia współczesnych chorób cywilizacyjnych)

Lp.

Organ

Zawartość

(mg/100 g)

Lp.

Organ

Zawartość

(mg/100 g)

1

Tłuszcz w skórze

30,0

10

Wątroba

2,1

2

Skóra

14,8

11

Jelito długie

2,0

3

Tarczyca

5,5

12

Nerki

1,8

4

Gruczoły limfatyczne

5,2

13

Woreczek żółciowy

0,9

5

Wewnętrzna warstwa tętnic

4,0

14

Jelito cienkie

0,8

6

Śledziona

3,0

15

Móżdżek

0,8

7

Mięśnie prążkowane

2,5

16

Jądra

0,7

8

Serce

2,4

17

Mózg

0,6

9

Nadnercza

22

18

Płuca

0,5


 Ilość skwalenu w produktach żywnościowych (mg/100 g)


1.Olej z amarantusa 6300
2. Oliwa z oliwek 685,5
3. Amarantus edulis (nasiona) 590
Amarantus cruentus (nasiona) 390
4.
Olej kukurydziany 27,9
5. Ser parmezan 9,6
6. Masło 6,1
7. Flądra 5,0
8. Żółtko jaja 4,7
9. Tuńczyk 3,0
10. Orzeszki ziemne 2,2
11. Mięso kaczki 2,1
12. Nerki wołowe 1,9
13. Wątroba wołowa 1,9
14. Margaryna  1,7
15.  Mięso kurczaka 1,6

Skwalen czy skwalan?

Skwalen jest naturalnym środkiem zmiękczającym skórę, który nadaje jej elastyczność bez przesadnego przetłuszczenia. Skwalenu używa się powszechnie w produktach odmładzających skórę i kremach nawilżających, które nie pozostawiają tłustej powłoki. Można z niego wytwarzać emulsje wraz z olejami i substancjami lipofilnymi. Ponadto nie utlenia się ani nie jełczeje. Poprawia wilgotność skóry. Redukuje wolne rodniki formujące się na jej powierzchni i tym samym ogranicza procesy starzenia. Stymuluje lepszą cyrkulację krwi, odżywia skórę, równoważy metabolizm w obrębie skóry oraz pozwala zachować równowagę we wszystkich jej warstwach. Skwalen położony na skórę zapewnia jej znaczną ochronę przed oparzeniami słonecznymi z powodu silnego pochłaniania promieni. Może pomóc także w redukowaniu tworzenia się blizn. Szczególnie ważną rolę w kosmetyce odgrywa zredukowana i niejadalna forma skwalenu – skwalan. Skwalan jest znacznie bardziej odporny na utlenianie niż skwalen i nie wytwarza w obecności powietrza nadtlenków. Skwalan jest bezbarwnym, bezzapachowym, bezsmakowym, przezroczystym i jednolitym płynnym olejem. Udowodniono, że substancja ta jest łagodnym środkiem, który z niezwykłą zdolnością zwiększa tempo, głębokość i stopień przenikania środków działających miejscowo. Skwalan jest bardzo często używany jako substancja zwiększająca rozproszenie barwnika w pomadkach, powodując wysoki połysk. Ponadto jest także powszechnie stosowany jako utrwalacz przedłużający trwałość perfum.





Pokaż wszystkie artykuły...